فصل سوم
___________________________________




تغذيه در
مالتيپل اسكلروزيس


بسمه تعالي

به خود براي يك زندگي سالم تر كمك كنيد :
سلامتي به مقدار زيادي به آنچه كه شما روزانه مي خوريد بستگي دارد . خوب خوردن ضرورت براي همه است ، اما مخصوصاً براي افراد مبتلا به MS مهم است .
آنچه كه در اين فصل مي خوانيد در ارتباط با يك رژيم غذايي متعادلي است كه به شما انرژي مي دهد و كمك مي كند تا بهتر بتوانيد با عفونتها مبارزه كنيد و از توانايي طبيعي بدن شما در بهبود زخمهايتان پشتيباني مي كند و مشكلات شما را كاهش مي دهد.

رژيم غذايي خود را با هرم غذايي تطبيق دهيد :
ما عادت داريم در ارتباط با 4 گروه غذايي صحبت كنيم . اخيراً يك هرم غذايي ارائه شده است كه به طور واضح بخش هاي يك رژيم غذايي متعادل و خوب را نشان مي دهد . اگر شما سفارشات اين هرم را دنبال كنيد ، 55 تا 65% انرژي روزانه شما از كربوهيدراتها مانند ميوه ها ، سبزيجات و نشاسته بدست مي آيد ، 15% انرژي شما از پروتئين ها كه در گوشت ها ، گوشت مرغ ، ماهي ، تخم مرغ ، لوبيا ، لبنيات و گردو و فندق و 25% ديگر از چربي ها بدست مي آيد. از شيريني جات گاهي اوقات استفاده مي شود.

راهنمايي براي انتخاب غذاي روزانه :
1- نان – حبوبات – برنج – 6 تا 11 وعده
2- ميوه ها 2 تا 4 وعده روزانه
3- سبزيجات 3 تا 5 وعده روزانه
4- مرغ – گردو و فندق
5- لوبيا 2 تا 3 وعده روزانه
6- گوشت و ماهي – تم مرغ
7- لبنيات 2 تا 3 وعده روزانه
8- چربي ها – شيريني ها – روغن ها با احتياط استفاده شود.

از غذاهاي هرم غذايي استفاده كنيد :
اين هرم غذايي ابزار مورد احتياج شما را براي دريافت يك رژيم غذايي سالم تهيه مي كند،اما چطور مي توانيد اين دستورات را به مرحله عمل درآوريد؟ منظور از يك وعده چيست ؟

يك وعده از نان و حبوبات و … :
يك وعده = برشي از نان به ميزان 1 اونس (28 گرم ) يا 2/1 تا 4/3 فنجان از برنج پخته شده ، سيب زميني و لوبيا است . يا يك اونس (در حدود 4/3 فنجان ) از حبوبات آماده براي خوردن است .
اگر چه اندازه هر وعده بنظر كوچك ميرسد ، شما 11-6 وعده در مدت يك روز دريافت كنيد . حداقل 55% و بيشتر از 65% رژيم غذايي شما بايد از غلات بدست آيد.
واضح ترين مورد پيشنهاد شده در هرم افزايش در مصرف نشاسته و كاهش درمصرف مواد پروتئيني مي باشد. منظور از تغيير اين است كه شما گوشت كمتري بخوريد مخصوصاً گوشت قرمز و بيشتر نان ، برنج و مواد نشاسته اي مصرف كنيد.
همه انواع حبوبات از گندم ، جو دو سر ، جو و گندم سياه بايد به رژيم غذايي شما اضافه شود. چونكه تمام غلات سبوسدار ، حبوبات ، نان ها و برنج داراي فيبر ، ويتامين ها و مواد معدني بيشتر از محصولات سفيد (بدون سبوس ) مي باشند و مصرف آنها صرفنظر از تمام صحبت هايي كه در مورد مواد نشاسته اي وجود دارد از جمله اينكه چاق كننده هستند، براي شما بهتر است .
از مواد نشاسته اي استفاده كنيد . مواد نشاسته اي خوب هستند چونكه انرژي زيادي را توليد مي كنند . از مواد نشاسته اي بدون قند و چربي در فواصل غذاها استفاده كنيد.

يك وعده از ميوه جات و سبزيجات :
معمولاً برابر با يك تكه از يك ميوه كامل مي باشد ، بدنبال بزرگترين قطعه ممكن است ميوه نباشيد . يك وعده ميوه كامل يك عدد ميوه نيست .
يك وعده از سبزيجات = يك فنجان سبزي خام يا 2/1 فنجان سبزي پخته شده يا خام يا 4/3 فنجان از ميوه جات .
يك وعده از ميوه جات = 2/1 تا 1 فنجان از برش ميوه .
1 تكه از ميوه كامل يا 4/3 فنجان آب ميوه .
همه اين ميوه جات و سبزيجات ميزان ويتامين A,C مصرفي شما را افزايش خواهد داد.
ميوه جات پخته يا خام سبزيجات ، شيريني طبيعي را به رژيم غذايي اضافه ميكند.


يك وعده از پروتئين :
يك وعده = 13 اونس از گوشت پخته ، مرغ يا ماهي (تكه اي به اندازه تقريبي يك كارت بازي ) با يك تخم مرغ يا 2/1 فنجان از لوبيا يا نخود يا 2 قاشق از روغن بادام كوهي .

10 تا 15% رژيم غذايي شما بايد از پروتئين ها بدست بدست بيايد:
بيشترين پروتئيني كه از گوشت حيوانات ،مرغ ، پنيروتخم مرغ بدست مي آيد سرشار از چربي هاي اشباع شده و كلسترول است . تنها از برش هاي كم چربي گوشت استفاده كنيد .
چربيهاي قابل مشاهده گوشت را پاك كنيد، پوست مرغ را بكنيد و از مصرف روغن و چربي اضافي در پختن غذا اجتناب كنيد . فقط سه بار در هفته تخم مرغ مصرف كنيد.
غذاهاي گياهي غني از پروتئن : باقلا، عدس ، دانه ها و غلات معمولاً چربي كمي و فيبر زياد دارند و مي توانند به كاهش وزن كمك كنند . چون پروتئين بصورت تركيبي استفاده شوند. براي مثال ذرت و لوبيا يك پروتئين كامل را ايجاد مي كنند. ميوه هاي روغني (گردو و فندق ) كه غني از چربيهاي اشباع نشده مي باشند بعلت افزايش وزن در افراد بايد با احتياط مصرف شوند.

يك وعده از لبنيات :
يك وعده از لبنيات = 8 اونس از شير يا ماست يا 4 اونس از پنير محلي يا 1 تا 2 اونس از پنير سفت .
خوردن بيشتر از 2 تا 3 وعده روزانه از لبنيات ممكن است چربي زيادي را به رژيم غذايي شما اضافه كند. مواد غذايي مورد نياز خود را مصرف كنيد و در مصرف لبنيات از نوع بدون چربي و كلسترول استفاده كنيد و يا از لبنياتي كه چربي ندارد يا تنها 1% چربي دارد استفاده كنيد .

يك وعده از چربي :
با احتياط مصرف كنيد = بيشتر از 2 تا 3 قاشق غذاخوري از چربي يا روغن مصرف نكنيد و تا حد امكان شكر و شيريني كمتر استفاده كنيد .
دستور روزانه براي مصرف چربيها عبارت است از آنچه كه شما به تنهايي در پختن يا در مراحل تهيه غذا از چربي استفاده مي كنيد .
2 نوع چربي وجود دارد : چربيهاي اشباع شده و اشباع نشده (ساده و مركب )
چربيهاي اشباع شده در درجه حرارت اتاق جامد هستند و بيشتراز حيوانات بدست مي آيند مانند:كره ، چربي مرغ. اين چربيها و غذاهايي كه حاوي آنها هستند اغلب غني از كلسترول هستند و خطرات بيماريهاي قلبي و سكته هاي مغزي و قلبي را افزايش مي دهند .
چربيهاي اشباع نشده ساده و مركب در درجه اتاق بصورت مايع باقي مي مانند و از سبزيجات ، دانه ها و ميوه هاي مورد نياز بدست مي آيند.
بيشترين منافع چربيهاي اشباع نشده ساده محصولات نيشكر، زيتون و بادام زميني مي باشند.چربيهاي اشباع نشده مركب كه حاوي بيشترين ويتامين E مي باشند در محصولاتي از جمله : ذرت و آفتاب گردان وجود دارند.

همه انواع چربي يك ميزان انرژي توليد مي كنند:
بدن شما در حضور الكل نمي تواند بطور موثر چربيها را بسوزاند . اگر چه الكل داراي انرژي مي باشد اما ارزش غذايي يا اصلا ندارد يا ارزش غذايي خيلي كمي دارد .
انرژي هايي كه شما از شيريني جات مي گيريد ممكن است يك انفجار ناگهاني انرژي برا ي شما بوجود بياورد ولي ارزش غذايي ندارد. وقتي برچسب محصولات غذايي را مي خوانيد دريافت شيرينيجات را محدود كنيد بدانيد عسل جزو مواد قندي محسوب مي شود همينطور فروكتوز ، لاكتوز ، شير ، ذرت و شيره گياهان .

مصرف مايعات :
يك وعده از مايعات = 8 اونس از يك ليوان
تمام مايعات مورد نياز بدن خودتان مخصوصاً مايعاتي كه از بدن تلف مي شود را جبران كنيد و روزانه 6 تا 8 بار از اين ميزان (8 اونس از يك ليوان ) مصرف كنيد . حداقل 2 تا 3 تا از اين ليوان ها بايد آب بدون نمك يا آب معدني باشد.
اگر دچار مشكلات مثانه مي باشيد مصرف نوشيدني هاي حاوي كافيين مانند قهوه ، چاي ، كوكاكولاو شكلات را بعلت اينكه مدور هستند و محرك مثانه مي باشند محدود كنيد.

طعم مورد توجه شما :
ازخوشمزه كردن غذا با بكاربردن ادويه هايي كه حاوي نمك ، شكر و چربي هستند مانند سس ژاپني، مايونز معمولي كه سالاد را تزئين مي كند،ژله ، مربا و عسل خودداري كنيد. و آنها را با مواد كم نمك و كم چربي مانند خردل ، سركه ، پياز ، سير ، ليمو و آب ليمو و ادويه هاي گياهي جايگزين كنيد.




به نيازهاي خاص خود توجه كنيد
به وزن خود توجه داشته باشيد:
وزن يك مسئله مهم براي افراد مبتلا به MS مي باشد.وزن زياد مشكلات حركتي اين افراد را افزايش مي دهد و سبب ايجاد اختلال در سيستم تنفسي و گردش خون آنها مي شود.
اضافه وزن سبب افزايش خستگي شما مي شود و از ورزش كردن شما پيشگيري مي كند.
گسيختگي پوست و حساسيت بيشتر در افرادي كه داراي وزن بالا مي باشند و بيحركت هستند بيشتر اتفاق مي افتد . كاهش وزن زياد مقاومت شما را در مقابل عفونتها ممكن است كاهش دهد واگر بيحركت هستيد خطر ابتلا به زخم فشاري را در شما افزايش دهد .
از پزشك خود بخواهيد كه يك وزن مطلوب را براي شما مشخص كند و ميزان كالري مورد نظر را كه شما بايد روزانه بدست آوريد برايتان شرح دهد.

ورزش كردن مهم مي باشد:
- به شما كمك مي كند تا وزن خود را در حد مطلوب نگه داريد و فعاليتهاي شما را افزايش مي دهد .
- بيشترين قدرت عضلاني را در شما بوجود مي آورد.
- تحمل شما را زياد مي كند.
- انعطاف پذيري و دامنه حركت مفاصل شما را زياد مي كند.
- قلب شما را قوي مي كند.
- از استخوانهاي شما محافظت مي كند.
- مشكلات ناشي از كمبودهايتان را برطرف مي كند.
- احساس بهتر را در شما در مورد خودتان و دنياي اطرافتان بوجود مي آورد.

براي ايجاد انرژي غذا بخوريد:
يكي از نشانه هاي MS خستگي مي باشد . اما خستگي مي تواند يكي ازمواردي باشد كه در زندگي معمولي هر فردي ايجاد ميشود . يك رژيم غذايي سالم و متعادل با ورزش و استراحت مي تواند خستگي نوع دوم را كاهش دهد. سعي كنيد 3 تا 5 وعده كوچك روزانه غذا بخوريد و هرگز صبحانه را فراموش نكنيد.

مسايل مربوط به روده و مثانه را كاهش دهيد … :
اگر MS سبب ايجاد يك عفونت در مجراي ادراري شما شده است مصرف يكسري مواد غذايي در برطرف كردن اين مشكل به شما كمك مي كند. اسيد زياد در ادرار با ايجاد يك محيط نامناسب براي باكتري ها خطر عفونت را كاهش مي دهد . مايعاتي كه اسيديته ادرار را افزايش مي دهند مانند: تمشك، سيب ، زردآلو و آب آلو خشك بيشتر استفاده كنيد. و از مصرف غذاهايي كه ادرار را قليايي مي سازند اجتناب كنيد مانند : مركبات (پرتغال ، گريپ فروت ) ، گوجه فرنگي ، شير ولبنيات ،سيب زميني و آنتي اسيدهايي كه حاوي بيكربنات باشند. اگر سوند ادراري بايد 2 تا 3 ليتر مايع روزانه مصرف كنيد . مايعاتي كه شما روزانه مصرف مي كنيد بايد اسيديته ادرار را افزايش دهند.
مصرف كم روزانه مايعات مي تواند سبب ايجاد يا بدتر شدن يبوست شود. افزايش مصرف مايعات و فيبر كه از ميوه سبزيجات و غلات بدست مي آيد مي تواند اين مشكل را حل سازد . آب آلوي خشك واقعاً كمك كننده است .
فيبر به نگهداري مايعات در مدفوع و حركت آن به سمت ركتوم كمك مي كند. (در حدود 30 گرم از فيبر و 2 ليتر مايع روزانه جهت تسهيل حركت روده ها لازم است ).
محدود كردن مصرف شكلات ، گردو و فندق و پنير سفت كار عقلانه اي مي باشد. چون مي تواند سبب يبوست شود.
بي اختياري مدفوع ممكن است بعلت رژيم غذايي كه مي خوريد ايجاد شود. اگر شما اين مشكل را داريد سعي كنيد كه اين موارد را كه محرك روده هستند مانند : قهوه ، الكل ، سيگار و يا غذاي تند وادويه زده را از رژيم غذايي خود حذف كنيد.
مشكلات روده و مثانه را بوسيله عوامل غير رژيمي مثل صحبت كردن با پزشك يا پرستار مي توان برطرف كرد.
آيا در حمل غذا از مغازه به خانه مشكل داريد؟ فروشگاهها يا دوستاني يا بستگاني وجود دارند كه مطابق ليست شما خريد كرده و اين خدمات را در خانه به شما تحويل دهند.

آيا نمي توانيد به غذايي كه بالاي قفسه وجود دارد دست پيدا كنيد؟
آيا در برداشتن غذا از ظرف دچار زحمت مي شويد؟
وسايل آشپزخانه را دوباره بچينيد . و در مورد وسايل موجود در انبار مجدداً فكر كنيد و در اين مورد راه رسيدن به اهداف خود را مشخص كنيد .
ممكن است كه شما نياز به يك ظرف بلندتر ، انبر كباب پز و يك پيش بند مقاوم 8 در مقابل گرما داشته باشيد. براي ريختن مايعات استفاده از يك ملاقه بهتر از استفاده از يك ظرف است . براي جابجايي قابلمه از يك سبد دسته دار استفاده كنيد.




آيا غذا خوردن با ديگران شما را ناراحت يا كسل ميكند؟
غذا خوردن با دوستان خود را متوقف نكنيد . آماده سازي غذاهاي ساده را ياد بگيريد بيشتر از غذاهاي آماده مصرف كنيد . يك روش مناسب جهت كمك گرفتن از ديگران را پيدا كنيد . حتي بهترين دوستان شما نمي توانند حدس بزنند كه چطور به شما كمك كنند . مي توانيد به آنها بگوييد من به كمك شما براي آماده سازي و مرتب كردن ميز نياز دارم يا ممكن است لطفاً اين خريد را براي من انجام دهيد؟
مشكلات مربوط به غذا نبايد روي دريافت مواد غذايي و عادتهاي اجتماعي شما تأثير بگذارد. غذا خوردن در بيرون با دوستان يا بستگان يك بخش منظم از رژيم غذايي شما خواهد بود . ليست غذا را با دقت بخوانيد يا يك كپي از اين كتاب را به كساني كه شما با آنها غذا مي خوريد بدهيد تا نيازهاي غذايي شما را بفهمند . كمك بيشتر در آسانتر كردن زمان غذا و مشخص كردن وظايف اهالي خانواده دراين موردمي تواند به شما كمك زيادي بكند. افراد ديگر مبتلا به MS نيز منابع خوبي براي اين امر مي باشند.

محتواي احساسي غذا :
غذا عاملي است جهت راحتي ، خوشي ، فعاليت اجتماعي و تأثير متقابل ما روي چيزهايي كه در اطراف ما هستند. بعضي غذاها ، غذاهاي راحتي بخش ناميده مي شوند. يك ماسه پوره سيب زميني ، يك فنجان سوپ داغ و چشيدن پودينگ برنج مي تواند يك روز وحشتناك را به يك روز خوب تبديل كند. مانند بچه ها ما مي توانيم بوسيله غذا خوردن پدر و مادرمان را خوشحال يا بوسيله دور كردن غذا آنها را آشفته كنيم .
رغبت ما به مواد غذايي تا حدودي به غذاهايي كه ما در بچگي تغذيه مي شديم بستگي دارد . بنابراين مقدار زيادي از عادات اجتماعي غذا خوردن در روزهاي اول زندگي شكل گرفته است .


جويدن و بلعيدن :
افرادي كه دچار MS پيشرفته مي باشند و داراي مشكلات جويدن و بلعيدن هستند براي اينكه يك غذاي درست و سالم دريافت كنند نياز به تغيير شكل غذايي كه مصرف مي كنند دارند.
نوشيدني هاي غليظتر راحت تر بلعيده مي شوند . بنابراين مايعات ساده را با محصولات تهيه شده از شير مانند بستني و آب ميوه هاي ژلاتيني شكل ، سس ميوه ، شربت ها و پودينگ (نوعي خوراك كه با آرد و گوشت و ميوه درست مي كنند) جايگزين كنيد.
غذاهايي كه خرد مي شوند مي توانند براحتي سبب بسته شدن راه تنفسي شوند . از مصرف چيپس ، كلوچه خشك ، نان تست و كيك ها خودداري كنيد.
غذاهاي نرم نياز كمتري به جويدن دارند. سيب زميني پخته شده بهتر از سرخ شده مي باشد ، اسفناج خرد شده و پخته شده بهتر از سالاد و ميوه پخته شده بهتر از يك سيب تازه مي باشد. با استفاده از يك همزان غذا را به شكلي درآوريد كه براي مصرف شما راحت باشد. غذا خوردن به ميزان كمتر و در وعده هاي مكرر از خسته شدن شما هنگام جويدن و بلعيدن خودداري مي كند. راجع به مشكلات بلع با پزشك خود مشورت كنيد . تغيير در وضعيت غذا خوردن يا نفس كشيدن ممكن است به شما كمك كند. متخصص ديگري كه مي توانيد به او مراجعه كنيد متخصص گفتار درماني است .

MS بعلاوه ساير بيماريها :
بيماران مبتلا به MS امكان دارد دچار بيماريهايي باشند كه به MS ارتباط نداشته باشد . ديابت يا فشار خون بالا ممكن است نيازبه رژيم مخصوص ودارو درماني داشته باشدكه رژيم اين بيماران را پيچيده تر مي كند .
اگر شما دچار مشكلات ديگري بغير از MS هستيد و بيشتر از يك پزشك داريد مطمئن شويد كه تمام نيازهاي بخصوص شما را متوجه شده اند.

آماده سازي غذا :
يك غذاي مقوي محتواي بيشتر از آنچه در هرم غذايي مي خوريم دارد. كوششهايي كه در هرمرحله آماده سازي غذا صورت مي گيرد مي تواند روي آنچه مي خوريم و چه مي خوريم و با چه كساني تأثير بگذارد.
خوشبختانه صدها روش جهت انطباق خودتان با اين وضعيت وجود دارد.
چونكه نوع غذا و چطور خوردن آن يك امر شخصي مي باشد تغيير عادات غذايي مشكل مي باشد. وقتي كه عضو خانواده نياز به تغيير در رژيم غذايي خود دارد اين تغيير روي تمام افراد خانواده موثر است . البته تمام اعضاي خانواده بايد از اين رژيم سالم استفاده كنند. و تنها شما نبايد از اين رژيم مخصوص استفاده كنيد.
اگر شما و خانواده شما يك رژيم غذايي سرشار از شيريني را مصرف مي كنيد و اگر از فرهنگي هستيد كه روزانه 3 بار گوشت مي خوريد . اگر سبزيجات و ميوه جات در سفره شما بيشتر جنبه تزئين دارند تا غذايي انتظار يك تغيير يك شبه را در رژيم خود نداشته باشيد.
مثلاً وقتي براي شما سالها پيتزا سرو مي شده يك سيب نمي تواند بطور ناگهاني به عنوان يك غذاي مناسب جايگزين آن شود. سعي كنيد كه رژيم غذايي مورد نظر را نزديك به رژيم غذايي رايج خود طرح ريزي كنيد . تغييرات را در جايي كه براي شما راحتتر است ايجاد كنيد و سپس اين تغييرات را قدم به قدم به رژيم اصلي خود اضافه كنيد . مقداري سبزيجات اضافه كنيد و مقداري گوشت برداريد و غذاهاي جديد را تا زمانيكه رژيم شما نزديك به رژيم مطلوب باشد به غذاهاي اصلي وارد كنيد.

مسائل مربوط به رژيم مخصوص :
اهميت غذا در زندگي روزانه و توانايي هاي ما گاهي آن را به صورت يك معجزه پيش چشم ما در مي آورد . با خوردن غذا شما بزرگ و قوي خواهيد شد. فرزتر خواهيد شد. در زمان وجود استرس رژيم غذايي پاسخگوي مشكلات خواهد بود و بصورت يك معجزه عمل مي كند.