تاریخچه درمان ام اس



در آن هنگام پزشکان دیگری نیز سعی نمودند با استفاده از داروهای گیاهی و وادار کردن بیماران به استراحت در بستر، این بیماران را درمان نمایند، اما این اقدامات نه تنها باعث درمان بیماری ام اس نشد، بلکه از حملات آن نیز جلوگیری نکرد. در اواخر قرن نوزدهم، امید به زندگی برای بیماران مبتلا به ام اس بعد از شروع بیماری شان، پنج سال بود.

در طی دهه های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ میلادی، پزشکانی که به غلط فکر می کردند که وجود لخته های خونی و یا نارسایی در جریان خون باعث پیدایش بیماری ام اس می گردد، از داروهای رقیق کننده خون مانند دیکومارول برای حل کردن این لخته ها استفاده می کردند. این داروها هیچگونه اثری بر روی پیشگیری از حملات حاد بیماری ام اس و یا کند کردن روند پیشرفت بیماری نداشت. اخیراً نیز استفاده از یک داروی رقیق کننده خون به نام هپارین نیز غیر مؤثر اعلام شده است.

در طی دهه ۱۹۵۰ میلادی، چند تن از پزشکان اقدام به تزریق خون به بیماران مبتلا به ام اس نمودند، زیرا معتقد بودند که تزریق خون جدید ممکن است باعث تقویت سیستم ایمنی در مواجهه با ویروسهایی که ممکن است باعث بیماری شوند گردد. بعضی از پزشکان عقیده داشتند که تزریق خون تازه می تواند باعث رقیق شدن هرگونه ماده شیمیایی غیر طبیعی موجود در خون شود که باعث بیماری شده است. با اینحال بعد از مدتی ثابت شد که تزریق خون به این بیماران، هیچگونه مشکلی را حل نخواهد کرد.در دهه ۱۹۵۰ میلادی بسیاری از پزشکان برای درمان بیماری ام اس داروهای مختلفی را امتحان نمودند تا شاید یکی از آنها بتواند برای درمان این بیماری مؤثر واقع شود. سوکسینات ها (که باعث بهبود اکسیژن رسانی به بدن می شود) تترا اتیل آمونیوم (که باعث تقویت گردش خون بدن می شود)، داروهای پاین آورنده فشار خون، داروهای ضدافسردگی، داروهای ضد آکنه، هیستامین ها و سایر داروهای ضد آلرژی و انواع ویتامین ها، داروهایی بودند که برای درمان بیماری ام اس مورد آزمایش قرار گرفتند. گرچه بعضی از بیماران بعد از مصرف یک یا چند نوع از این داروها، احساس نمودند که حالشان بهتر شده است، اما تحقیقات بعدی پزشکان نشان داد که چنین نتایجی بیشتر احتمال دارد که بطور اتفاقی و برحسب شانس ایجاد شده باشد زیرا هیچ کدام از این داروها واقعاً بر روی ام اس اثری ندارند.

گامهایی در مسیر صحیح درمان

در طی دهه ۱۹۶۰ میلادی، هنگامی که دانشمندان شروع به درک صحیح تری از نقش سیستم ایمنی بدن در ایجاد بیماری ام اس نمودند، پزشکان از هورمون کورتیزون و سایر داروهای کورتون دار که برای کاهش التهاب در بدن بکار می رود، استفاده نمودند. وقتی کشف شد که دادن هورمون استروئیدی ACTH به حیوانات می تواند آنها را از ابتلا به یک بیماری شبیه ام اس محافظت نماید، پزشکان تصمیم گرفتند که از این هورمون برای درمان مبتلایان به ام اس نیز استفاده کنند. در تحقیقی که در سال ۱۹۶۹ میلادی انجام شد، مشخص گردید که داروی ACTH بعنوان اولین دارویی که باعث سرعت بخشیدن در روند بهبود حمله حاد ام اس می شود مطرح می باشد. بلافاصله پس از این کشف، انواع مختلفی از داروهای استروئیدی برای درمان حملات حاد ام اس مورد استفاده قرار گرفت و بعنوان روش درمانی استاندارد این بیماری در نظر گرفته شد.

استروئیدها (یا همان داروهای کورتون دار) باعث کوتاه شدن حملات حاد ام اس می شوند که این کار را با کاهش التهاب در سیستم عصبی انجام می دهند، اما این داروها قارد به پیشگیری از عود یا کند کردن روند کلی بیماری نیستند. تا دهه ۱۹۸۰ میلادی هیچگونه دارویی که بتواند واقعاً باعث کند شدن بیماری ام اس شود وجود نداشت. اکثر داروهایی که باعث کند شدن روند بیماری می شوند، سیستم ایمنی بدن را با استفاده از ماده شیمیایی به نام اینترفرون تنظیم می کنند. روش جدید دیگری که از پیشرفت بیماری جلوگیری می کند، استفاده از یک پروتئین مشابه میلین می باشد که باعث می شود سیستم ایمنی بدن فریب بخورد و بجای میلین به آن حمله نماید.

در حال حاضر برای درمان بیماری ام اس معمولاً از یک یا چند داروی کند کننده بیماری، داروهای استروئدیی (کورتون دار) برای کم کردن شدت حملات ناگهانی و نیز داروهایی دیگر برای کاهش علایم و مشکلاتی که برا ثر از بین رفتن میلین ایجاد شده است، استفاده می کنند.
داروهای حاوی اینترفرون که برای کند کردن روند پیشرفت بیماری ام اس استفاده می شود از انواع اینترفون بتا و اینترفون بتا a ۱ می باشند. داروی بتاسرون (Betaseron) و داروی بتافرون (Betaferon) که نامهای تجاری اینترفرون بتا می باشند، از سال ۱۹۹۴ میلادی به بازار دارویی وارد شده اند و چون هنوز مدت زمان زیادی از مصرف آنها نمی گذرد، پزشکان هنوز از اثرات طولانی مدت آنها اطلاعی ندارند. اما در تحقیقات بالینی نشان داده شده است که این داروها باعث کاهش تعداد و شدت حملات ام اس در حدود دو سوم بیماران می گردند. همچنین این داروها باعث کاهش تعداد مناطق جدید از بین رفتن میلین می شوند که با استفاده از ام آر ای مشاهده می گردد.

به نظر می رسد که اینترفون بتا در انواع ام اس عود کننده فروکش کننده و پیشرونده ثانویه بخوبی کار می کند. این دارو بصورت تزریقی بوده و بطور یک روز در میان از آن استفاده می شود. بعضی از بیماران یاد

می گیرند که خودشان آمپول را به خودشان تزریق نمایند اما بعضی دیگر ترجیح می دهند که افراد دیگری این کار را برایشان انجام دهند. تزریق اینترفون بتا می تواند باعث قرمز شدن، تورم و درد در محل تزریق شود. همچنین می تواند باعث ایجاد علایم شبیه آنفلوآنزا و افسردگی شود. تزریق این دارو در هنگام حاملگی باعث بروز نواقصی در جنین می گردد.دومین دارویی که برای کند کردن بوند پیشرفت بیماری از آن استفاده شد، داروی اینترفرون بتا ۱ a بود که در سال ۱۹۹۷ میلادی با نام تجاری آوونکس (Avonex) به بازار آمد. این دارو از نظر شیمیایی خیلی شبیه به اینترفرونی است که بطور طبیعی در بدن ساخته می شود. مصرف داروی آوونکس برای بیماران بسیار راحت تر است زیرا بر خلاف اینترفرون بتا، این دارو را می توان هفته ای فقط یک بار تزریق نمود و در بسیاری از افراد باعث هیچگونه التهابی در محل تزریق نخواهد شد. با اینحال همانند اینترفرون بتا، این دارو نیز می تواند علایم شبیه آنفلوآنزا و افسردگی ایجاد نماید و نباید آن را در هنگام حاملگی مصرف نمود.

داروی آوونکس همانند دو دارویی که از اینترفرون بتا ساخته می شوند (یعنی بتاسرون و بتافرون) باعث کا/هش شدت و تعداد حملات ام اس می شود و از تعداد پلاک های عصبی کم می نماید و به بیمار اجازه می دهد که عملکرد فعلی جسمی و روحی خود را به مدت طولانی تری حفظ نماید.در سال ۲۰۰۲ میلادی، سازمان دارو و غذای آمریکا (FDA) نوع دیگری از اینترفرون بتا a ۱ را با نام ریبیف (Rebid) مورد تأیید قرار داد. داروی ریبیف شباهت زیادی به داروی آوونکس دارد و مزایای آن نیز شبیه آوونکس است اما در بعضی از بیماران بهتر کار می کند. با این حال همه بیماران قادر به تحمل داروی ریبیف نمی باشند زیرا دارای عوارض جانبی ای مثل بروز التهاب در محل تزریق، مشکلات کبدی و کاهش تعداد گلبولهای سفید می باشد.

گلاتامیر استات با نام تجارتی کوپاکسون (Copaxone) داروی دیگری است که برای کند کردن پیشرفت بیماری ام اس در دسترس می باشد. این دارو با فریب سیستم ایمنی بدن باعث می شود که جلوی انهدام میلین گرفته شود. از آنجایی که داروی کوپاکسون خیلی جدید می باشد، پزشکان هنوز نمی دانند که در طولانی مدت این دارو چگونه اثر می کند، اما تا حالا به نظر می رسد که در افرادی که دچار ام اس نوع عود کننده فروکش کننده هستند باعث کاهش تعداد و شدت حملات حاد می شود. با اینحال، گرچه این دارو به آن اندازه که اینترفرون بتا به بیماران کمک می کند، اثر ندارد و باید بطور روزانه هم تزریق شود، اما داروی کوپاکسون دارای عوارض جانبی کمتری می باشد و بنابراین برای بیمارانی که نمی توانند اینترفرون بتا را تحمل نمایند، داروی مناسبی می باشد.

سایر داروهای کند کننده روند پیشرفت بیماری

به غیر از داروهایی که بطور معمول برای کند کردن روند پیشرفت بیماری ام اس استفاده می شود، پزشکان امروزه می توانند از داروی میتوگزانترون با نام تجارتی نووانترون (Novantrone) نیز برای بیماران خود تجویز نمایند. این دارو که در ابتدا برای درمان سرطان ساخته شده بود، اخیراً توسط سازمان دارو و غذای آمریکا (FDA) برای درمان ام اس هم تأیید شده است. آزمایشهای بالینی نشان داده است که اگر این دارو هر سه ماه یک بار بصورت داخل وریدی تزریق شود باعث کند شدن روند پیشرفت بیماری ام اس در انواع عود کننده فروکش/ کننده، پیشرونده ثانویه و پیشرونده عود کننده خواهد شد و از تعداد پلاکهای عصبی جدید نیز خواهد کاست. با اینحال این دارو دارای عوارض جانبی زیادی مثل تهوع و ریزش مو می باشد و می تواند به نارسایی قلبی و کبدی نیز منجر شود، بنابراین باید به مقدار کم مصرف شود و فقط برای بیمارانی که به سایر درمانها پاسخ نمی گویند تجویز شود.

برای بیمارانی که دارای بیماری خیلی شدیدی هستند و از سایر درمانهای ام اس استفاده نمی برند، تجویز داروهای سرکوب کننده ایمنی مثل کلوسپورین که معمولاً در بیماران پیوندی برای جلوگیری از رد عضو پیوند شده استفاده می شود، می تواند راه چاره مناسبی باشد، این داروها را فقط باید در موارد خاص و ناامید کننده ام اس مصرف نمود زیرا فقط گاهی اوقات کمک کننده هستند و گاهی اوقات نیز باعث بروز عوارض جانبی شددی می شوند که باعث بیمارتر شدن فرد می گردند.

زمان استفاده از داروهای کند کننده روند بیماری

صرف نظر از اینکه برای یک بیمار مبتلا به ام اس از چه داروی کند کننده روند بیماری استفاده می شود، انجمن ام اس ایالات متحده آمریکا توصیه می کند که این درمان باید هرچه سریعتر انجام شود و نباید به شدت یا میزان عود بیماری توجهی نمود. این انجمن در مورد این توصیه به تمام پزشکان آموزشهایی را ارائه داده است زیرا بسیاری از پزشکانی که در مورد بیماری ام اس تخصص و آگاهی کافی ندارند از نیاز این بیماران به شروع درمان سریع خبر نداشته و در نتیجه منتظر می مانند تا علایم بیماری بدتر شده و سپس درمان را آغاز می کنند.

به غیر از سریعتر آغاز نمودن درمان برای کند کردن روند پیشرفت بیماری ام اس، متخصصین توصیه می کنند که این درمان باید بطور نامحدودی ادامه یابد تا اینکه به روشنی مشخص گردد که بیمار از این درمان بهره ای نمی برد و یا اینکه عوارض جانبی غیرقابل تحمل آنها ظاهر شود. انجمن ملی ام اس آمریکا چنین اظهار می دارد که قطع کردن درمان ممکن است باعث از سرگیری دوباره فعالیت بیماری شود که در طولانی مدت می تواند بسیار وخیم باشد. با اینحال حتی با این توصیه هم، بسیاری از بیماران بخاطر پیدا شدن اثرات نامطلوب، از مصرف این داروها خودداری می کنند. امتناع شرکتهای بیمه از پرداخت هزینه این داروها به بیماران مبتلا به ام اس که ماهانه هزاران دلار می باشد و یا این اعتقاد غلط که تا عود حمله بعدی ام اس، هیچگونه آسیب عصبی رخ نخواهد داد، از علل عمده عدم استفاده بیماران از داروها در هنگام فروکش کردن بیماری می باشد. در تحقیاقتی که با استفاده از عکسبرداری ام آر آی (MRI) انجام شده، نشان داده شده است که حتی در بیمارانی که به نظر می رسد که در مرحله فروکش کردن بیماری هستند و هیچ مشکلی ندارند، از بین رفتن میلین اعصاب همچنان ادامه دارد. به همین دلیل متخصصین در تلاش هستند که به بیماران و سایر پزشکانی که اطلاع چندانی از این بیماری ندارند اهمیت ادامه استفاده از داروها را حتی در هنگام فروکش کردن بیماری، گوشزد نمایند.
منبع : پایگاه الکترونیکی خدمات پزشکی ایران

/ 0 نظر / 49 بازدید